WycieczkaNaWegry.pl

Poznaj najpiękniejszy kraj nad Dunajem!




Węgry

Ziemia

Węgry zajmują niemal cały obszar Niziny Panońskiej, nazywanej także Niziną Węgierską. Terytorium kraju ma 93 030 km2 i rozciąga się niespełna 500 km w kierunku równoleżnikowym i ponad 200 km w kierunku południkowym. Długość granic wynosi 2242 km, są to w większości granice sztuczne. Węgry są krajem śródlądowym i nie mają dostępu do morza.

Rzeźba terenu jest mało urozmaicona, przeważają równiny i łagodne wzgórza. Najwyższe wzniesienia sięgające tysiąca metrów znajdują się w północno-wschodniej części kraju. Ukształtowanie powierzchni oraz położenie geograficzne decydują nie tylko o krajobrazie, ale i o innych elementach fizjografii: klimacie, florze, hydrografii.

Nizina Panońska jest bardzo wyraźną jednostką geograficzną. Od północy i wschodu osłania ją potężny łuk Karpat, od zachodu — Alpy, zaś od południa masywy górskie Bałkanów. Przed milionami lat znajdował się na miejscu dzisiejszej Niziny potężny masyw górski. Pod koniec trzeciorzędu zaczął on powoli osiadać, wreszcie pogrążył się całkowicie i utworzył rozległe zapadlisko. Na jego krawędzi buchały lawą i ogniem wulkany, zaś środek wypełniły wody morza śródziemnego, wdzierające się od południa. Z dawnego masywu panońskiego uratowały się tylko niewielkie zręby, które sterczały nad powierzchnią morza w postaci wysp.


Po ustąpieniu morza pozostały na powierzchni niziny grube osady denne i liczne jeziora. Większość z nich zamieniła się z czasem w tereny bagniste, wreszcie powysychała, do czego przyczyniło się zarówno obniżanie poziomu wód gruntowych, jak i praca rzek. Liczne rzeki bowiem nanosiły przez całe tysiąclecia produkty erozji z okolicznych łańcuchów górskich, oraz z wzgórz wznoszących się tu i ówdzie na samej nizinie.

Obszar kraju dzieli się na kilka wyraźnych regionów geograficznych - Wielką Nizinę Węgierską, Małą Nizinę Węgierską, Alpy Węgierskie, Dunantul i Średniogórze Północne. Największym regionem jest Wielka Nizina Węgierska (Alfold), ma ona ok. 50 tys. km2 i rozciąga się od Dunaju na zachodzie po łuk Karpat na wschodzie. Mała Nizina Węgierska (Kisalfold) wklinowana jest między Dunaj, średniogórze Zadunajskie i Alpy Węgierskie. Te ostatnie stanowią najdalej na wschód wysunięte ramię Alp i zbudowane są w zasadzie ze skał krystalicznych. Najwyższy szczyt tych gór, Irottko, ma zaledwie 883 m wysokości.

Obszar na prawym brzegu Dunaju, czyli Dunantul, ma ok. 30 tys. km2 powierzchni i jest bardziej urozmaicony niż równinne i monotonne niziny. Tutaj właśnie pozostały resztki dawnego masywu panońskiego - góry Mecsek w okolicy miasta Pecz (najwyższe wzniesienie Zengo, 682 m), wzgórza Velence i szereg innych, o skomplikowanej i ciekawej budowie geologicznej. Długie zapadlisko, w którym znajduje się jezioro Balaton, rozdziela Dunantul na dwie wyraźne części — południową i północną, Ta ostatnia ma charakter niemal górski: Las Bakoński (wzniesienia do 704 m n.p.m. — Korishegy), Vertes (480 m), Gerecse (634 m) i wreszcie Pilis nad samym Dunajem (757 m). Wzgórza i góry północnej części regionu Dunantul noszą łączną nazwę średniogórze Zadunajskie (na niektórych mapach polskich także Średniogórze Dunantul).

Czytaj dalej:
- Ziemia cz. 2
- Ziemia cz. 3
- Ziemia cz. 4